Ik wil meer bij mijn gevoel komen
22 september 2021 
6 min. leestijd

Ik wil meer bij mijn gevoel komen

We hebben allemaal gevoelens en emoties, daarin verschillen we niet veel van elkaar. Hoe we ermee omgaan of hoe nauw verbonden we met ons gevoel zijn wel. Dit heeft te maken met opvoeding en/of gebeurtenissen in ons leven. Gevoelens en emoties horen bij onze innerlijke gemoedtoestand. Ben je verbonden met je gevoel dan fungeert het als een innerlijk kompas en ken je je eigen behoeftes en grenzen. Maar soms heb je geen andere mogelijkheid gehad dan iets niet te voelen. Met als doel de situatie te overleven. Dit is geen keuze die je met je hoofd hebt gemaakt, maar iets wat onopgemerkt en onbewust is gebeurd. Dit is een overlevingsmechanisme. Maar het is mogelijk om je weer te verbinden met je innerlijke kompas, met je gevoel. Onderzoek wanneer jouw overlevingsmechanisme is aangegaan, zodat je gevoel weer in beweging kan komen. 

Basisemoties zijn universeel

Ieder mens heeft gevoelens en emoties. Emoties bestaan uit primaire en secundaire emoties. De basisemoties of primaire emoties zijn boos, blij, bang en bedroefd (verdrietig). Deze emoties zijn kort en voelen krachtig aan. De primaire emoties zijn het directe gevolg van een situatie waar je in zit. Wanneer we spreken van secundaire emoties worden emoties bedoeld die ontstaan als de primaire emoties worden onderdrukt of ontkent. Dit gebeurt vaak onbewust. Ook kunnen secundaire emoties opgevolgd worden na de primaire emotie. Het zijn emoties die na de primaire emotie in je worden opgeroepen.  

Alle emoties, anders dan de basisemoties, die een mens kan ervaren zijn te herleiden naar één van de vier basisemoties. Tevreden, opgelucht, verlegen, timide, prikkelbaar, voldaan, ingetogen, gelukkig, eenzaam, wantrouwig, trots, etc. Allemaal emoties die thuishoren bij één van de basisemoties. 

Heel uniek zijn we als mens niet als het gaat om gevoelens en emoties. We hebben ze namelijk allemaal en emoties zijn universeel. Over de hele wereld kunnen mensen boos, blij, bang en bedroefd zijn. In elk land, los van de taal en cultuur, uiten we ons hetzelfde als het aankomt op deze vier basisemoties. In de 19de eeuw heeft Darwin in zijn boek The expression of the emotions in man and animals aangegeven dat de gezichtsuitdrukking behorend bij de basisemoties universeel zijn. Hij stelde dat de uitingsvorm (de mimiek) waarmee de basisemotie wordt geuit, aangeboren is. Paul Ekman, psycholoog heeft later in diverse studies naar gezichtsuitdrukkingen van de mens bevestigd dat de basisemoties overal ter wereld aan dezelfde gezichtsuitdrukking van de mens herkend wordt. Hij concludeerde dat het uiten van de basisemoties door middel van mimiek aangeboren is. Ekman speekt over zes basisemoties, naast boos, blij, bang, bedroefd, heeft hij het ook over walging en verrassing. 

gevoelens-en-emoties-l-zo-kom-je-beter-bij-jouw-gevoel

Gevoelens zijn ons innerlijk kompas

Puur genomen zijn onze gevoelens ons innerlijk kompas. Ze vertellen ons wat een bepaalde situatie met ons doet, ongeacht of het leuk is of niet leuk. Gevoelens brengen je in verbinding met je behoeftes en met je grenzen. Kijk maar eens naar een peuter en hoe een peuter laat zien hoe hij zich voelt. Kleine kinderen winden vaak geen doekjes om hoe ze zich voelen en laten het puur natuur zien. Toch horen we vaak dat we kinderen moeten leren omgaan met hun gevoelens en emoties. Denk maar terug aan je eigen jeugd, mocht je boos zijn als kind of moest het allemaal wel een beetje ‘normaal en rustig’ blijven. Mocht je gillen van de pret of werden hier restricties aan verbonden. Logisch zou je misschien zeggen, maar toch is het belangrijk dat een kind leert herkennen welke gevoelens hij heeft en dat het zich mag uiten. Kinderen leren het meest door te kijken hoe zijn ouders omgaan met bepaalde situaties. En ouders zijn op hun beurt weer gemaakt door de opvoeding die zij hebben gekregen en de (westerse) maatschappij waarin ze zijn opgegroeid. 

Nog even terug naar het kompas. Als gevoelens bedoeld zijn als innerlijk kompas waarom is het soms dan zo moeilijk om ermee in verbinding te staan. Laat ik de vergelijking maken met water en ijs. Beide zijn vormen van het element water. De ene vorm is vloeibaar. De andere vorm is gestold/verhard. De vloeibare vorm kan stromen en is bewegelijk. De gestolde vorm is vastgezet en koud. De ene vorm is niet beter dan de andere, het hangt alleen af van de omgeving waarin het zich bevindt. Het heeft je in een bepaalde situatie waarschijnlijk ook geholpen om “ijs” te worden. Alleen weet je systeem niet meer hoe het van ijs weer vloeibaar kan worden. Met andere woorden, vanuit een overlevingsmechanisme heb je geleerd dat het uitschakelen van (bepaalde) gevoelens jou meer brengt, dan deze gevoelens te voelen. De verbinding met je innerlijk kompas is verbroken.

Gevoelens en Emoties l Zo kom je beter bij jouw gevoel!Hoe kom ik meer bij mijn gevoel

Je komt weer meer bij je gevoel door na te gaan welke gebeurtenis ervoor heeft gezorgd dat je noodgedwongen was om niet te voelen. Niet voelen heeft er namelijk voor gezorgd dat je ondanks de situatie kon overleven. Vaak denken we dat dit dan een hele heftige en traumatische gebeurtenis moet zijn geweest. Echter iets wat volgens de Van Dale niet traumatisch is, kan voor jou als individu wel traumatisch voelen. In de situatie zelf is dit geen bewust keuze, maar jouw lijf slaat het op als een traumatische gebeurtenis met de aantekening ‘niet voelen’. 

Door met een coach te onderzoeken welke gebeurtenis jouw heeft geraakt en ervoor heeft gezorgd dat je geen andere keuze had dan niet-voelen, kan je weer meer bij je gevoel komen. Je kan met professionele begeleiding ervaren dat -voelen- nu niet meer (letterlijk) over leven of dood gaat, want zo intens kan de gebeurtenis in je lijf zijn opgeslagen. Door jezelf toe te staan om de gestolde energie ‘het ijs’ weer te voelen, kan het in beweging komen. 

Wat er fijn aan is om dit samen met een professionele coach te doen, is dat we zelf in het overlevingsmechanisme zitten zonder dat we het door hebben. We kunnen er met ons brein een heel mooi verhaal van maken, maar het punt is dat je de verbinding met je lijf en met je gevoelens maakt. En dat het nu veilig genoeg is om wel te voelen wat de gebeurtenis met je heeft gedaan. Dit brengt stroming en beweging en zorgt ervoor dat je in het huidige moment ook weer kan voelen.  

Eva van Haasteren - Coach Afhangen

Over de schrijver
Aangesloten coaches bij Afhangen.com delen hun persoonlijke verhaal en expertise in blogs. Door onder het artikel op de naam van de coach te klikken vind je verdere informatie over de auteur.
Reactie plaatsen